Gimnazjum nr 1 w Jaśle

Święta Wielkiej Nocy

 

Wielkanoc (inaczej Pascha) to najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie (obok Bożego Narodzenia). Upamiętnia śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Podczas soboru nicejskiego w 325 roku ustalono, że będzie się ją obchodzić w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Wielkanoc jest więc świętem ruchomym: może wypaść najwcześniej 22 marca, a najpóźniej 25 kwietnia.

 Święta poprzedza Wielki Post. Jego ostatni tydzień (Wielki Tydzień) zaczyna się Niedzielą Palmową. W kościołach święci się kolorowe, pięknie zdobione palemki. Symboliczne uderzenie domowników palemką zapewnia im szczęście przez cały rok. Palmy zatknięte za obraz lub włożone do wazonów chronią dom przed nieszczęściem i złośliwością sąsiadów.

Trzy dni przed Wielkanocą rozpoczyna się Triduum Paschalne. Jego początek to Wielki Czwartek ? święto obchodzone jako pamiątka ustanowienia sakramentów: kapłaństwa i Eucharystii. Zostały one powołane przez Chrystusa podczas Ostatniej Wieczerzy. Dla upamiętnienia tego niezwykle ważnego wydarzenia we wszystkich kościołach sprawowana jest uroczysta msza święta, nazywana mszą krzyżma (podczas jej trwania poświęcane są oleje do namaszczeń). Ponadto odbywa się wtedy odnowienie przyrzeczeń kapłańskich. 
Drugim dniem Triduum Paschalnego jest Wielki Piątek. To dzień, w którym wspomina się śmierć Pana Jezusa na krzyżu. W kościołach katolickich nie sprawuje się tradycyjnej mszy świętej. Wielki Piątek to czas zadumy, skupienia i rozmyślania nad Męką Chrystusa. Obowiązuje post ścisły, a w świątyniach odprawiane są nabożeństwa Drogi Krzyżowej.
Wielka Sobota jest dniem radosnego oczekiwania. Tego dnia przygotowuje się święconkę - ozdobny koszyczek z jedzeniem, który święcimy w kościele. Nie może w nim zabraknąć jajek, które są symbolem  narodzenia i nowego życia, baranka z cukru, symbolizującego umęczonego Chrystusa, chleba, soli, wędliny, chrzanu, czy świątecznego ciasta. Święconkę spożywa się następnego dnia po rezurekcji.
W Wielką Niedzielę po rezurekcji rodzina zasiada do świątecznego śniadania. Uroczysty stół przykryty jest białym obrusem, udekorowany pisankami, kurczaczkami, baziami czy świeżymi kwiatami, które wprowadzają wiosenny nastrój. Na ?honorowym? miejscu stoi koszyczek ze święconką. Śniadanie wielkanocne rozpoczyna się od dzielenia się poświęconym jajkiem, co podobne jest w swej formie i symbolice do bożonarodzeniowego łamania się opłatkiem. Tego uroczystego poranka najpierw spożywa się pokarmy, które zostały poświęcone poprzedniego dnia. Na stole nie może zabraknąć tradycyjnego żuru, mięs, wędlin, pasztetów, faszerowanych jajek, a na deser drożdżowej babki i mazurków. Dzieci uwielbiają  czekoladowe zajączki, kurczaczki i baranki.
Lany Poniedziałek przypada w drugi dzień świąt - Poniedziałek Wielkanocny. Wiele osób praktykuje wtedy zabawy polegające na polewaniu wodą kogo tylko się da. Tradycja ta nawiązuje do dawnych praktyk pogańskich, łączących się z symbolicznym budzeniem się przyrody do życia, wiosennym oczyszczaniem z brudu i chorób. Zmoczone tego dnia panny miały większe szanse na zamążpójście.

Do dziś zwyczaj kropienia wodą święconą pól w poniedziałkowy ranek przez gospodarzy jest spotykany we wsiach na południu Polski. Wciąż żywe jest również robienie psikusów sąsiadom, takie jak zamienianie bram, umieszczanie na dachach narzędzi rolniczych, chowanie wiader na wodę.
Choć nie wszystkie zwyczaje wielkanocne kultywowane w Polsce pochodzą z naszego kraju, to warto je podtrzymywać i przekazywać dalej. Nie zatracajmy się jednak w pieczeniu i gotowaniu rozmaitych potraw czy przygotowywaniu pięknych ozdób ? najważniejszy podczas Świąt jest nikt inny, jak Zmartwychwstały Chrystus!
Maja Piskadło, kl. IIe

 
© 2009 Gimnazjum nr 1 w Jaśle
Webmaster