Gimnazjum nr 1 w Jaśle

8 czerwca - Dzień Patronki Gimnazjum nr 1

 Dnia 8 czerwca obchodzimy dzień patronki naszej szkoły. Warto z tej okazji zastanowić się, czym Jadwiga zasłużyła się dla Polski. Do jej głównych zasług należy połączenie Polski unią personalną z Litwą, odnowienie Akademii Krakowskiej i odzyskanie Rusi Halickiej.

Dokładna data urodzin Jadwigi, elementu przecież w każdym życiorysie ważnego, nie jest znana. Historycy podejmowali liczne badania, przetrząsali stare księgi i w końcu za najbardziej prawdopodobną uznali datę 18 lutego 1374. Początkowo tron polski miał być przeznaczony dla urodzonej trzy lata wcześniej siostry Jadwigi, Marii. Jednak Maria miała już męża ? Zygmunta Luksemburskiego, króla Węgier. W tej sytuacji szlachta małopolska, która wówczas miała w kraju decydujący głos, nie chciała kontynuacji unii personalnej z tym państwem.

W roku 1383 doszło w Wielkopolsce do wojny Grzymalitów z Nałęczami, która była echem sporów wielkopolsko-małopolskich. W Sieradzu okrzyknięto królem Siemowita IV, księcia mazowieckiego. Jednakże, 16 października 1384 roku Jadwiga przybyła do Polski, gdzie w katedrze wawelskiej koronowana została na króla. Pamiętać należy, że została ona w wieku już czterech lat zaręczona z Wilhelmem Habsburgiem, który przybył do Krakowa rok po koronacji Jadwigi, celem dopełnienia wszystkich formalności. Wielce się jednak rozczarował, gdyż bramy Wawelu okazały się być dla niego zamknięte i to mimo protestów samej królowej, która wolała ślub ze znanym sobie księciem niż z Jagiełłą, co do którego habsburscy poplecznicy rozpowszechniali wiele fałszywych i negatywnych pogłosek. Wilhelm musiał wrócić do Wiednia, co jednak nie przeszkodziło polskiemu zwolennikowi Habsburgów, Gniewoszowi z Dalewic, twierdzić, iż między zaślubionymi doszło do współżycia. Średniowiecznym zwyczajem, zwolennik ten został wyzwany na ?sąd boży? przez Jana z Tęczyna. O dziewictwie Jadwigi zaświadczyło dwunastu rycerzy, aby więc dowieść swych racji Gniewosz musiałby wszystkich ich pokonać. Publicznie wszedł więc pod ławę i ?odszczekał? to, co poprzednio twierdził.

Siemowit IV, kandydat szlachty wielkopolskiej, także starał się o rękę Jadwigi, jednak bezskutecznie.

Chcąc przekonać się, co do obyczajów swego przyszłego męża, Jadwiga wysłała do Jagiełły swego zaufanego dworzanina, Zawiszę z Oleśnicy. ?Raport?, która królowa otrzymała, bardzo ją uspokoił. 14 sierpnia 1385 roku zawarto polsko-litewską unię w Krewie. 12 lutego roku następnego książę litewski przyjął chrzest, a wraz z nim uczynił tak samo cały jego dwór.18 lutego Jadwiga poślubiła Jagiełłę, który na chrzcie przyjął imię Władysław. Warto jednak podkreślić, że pozycja królowej była o wiele silniejsza niż jej męża.

 

W 1387 roku królowa osobiście dowodziła wyprawą na Ruś Halicką, w wyniku której tereny te ? oderwane uprzednio i przyłączone do Węgier przez Ludwika Andegaweńskiego ? ponownie wróciły do Polski. Powierzchnia zjednoczonego państwa polsko-litewskiego wyniosła wówczas 800000km2. W tym też roku, polskie zwierzchnictwo uznał hospodar mołdawski Piotr, a w roku 1389 ? wołoski Mircza Stary.

Jednak największą zasługą Jadwigi jest z pewnością przywrócenie świetności Akademii Krakowskiej. Żeby tego dokonać, zrezygnowała z wystawnego życia, a po śmierci całe swoje kosztowności przekazała na ten cel. Wystarała się u ówczesnego papieża, Bonifacego IX, by wydał stosowną bullę, uprawniającą do nauczania na akademii teologii, co umożliwiło podniesienie jej do rangi uniwersytetu. Zasługa ta jest tym bardziej znaczna, że nikt Jadwidze takiej działalności nie proponował, poświęcenie to było jej osobistą decyzję. Prawdopodobnie także lubiła kulturę i naukę, gdyż bardzo chętnie otaczała się uczonymi.

W styczniu 1399 stało się oczywiste, że królowa jest w ciąży. Zaczęła mieć jednak złe przeczucia, które jej nie opuszczały? Ojcem chrzestnym dziecka zgodził się zostać papież Bonifacy IX. Jednak córka Elżbieta Bonifacja, była wcześniakiem i urodzona 22 czerwca, zmarła już w trzy tygodnie później. 17 lipca zmarła Jadwiga, w wyniku powikłań związanych z porodem, co wydaje się zrozumiałe, zważywszy na stan ówczesnej medycyny.

Zaraz po śmierci, królową uznano z opiekunkę ubogich, sławiono jej zasługi, głównie poświęcenie osobistego szczęścia dla dobra Polski. Zaczął się rozwijać jej kult. W 1979 roku, papież Jan Paweł II ogłosił ją błogosławioną, a w 1997 ? świętą.

Niewątpliwie wiele dobra zdziałała Jadwiga. Poświęciła swoje szczęście, rezygnując wbrew swej woli z małżeństwa z Wilhelmem i poślubiając starszego od siebie o 20 lat ?poganina? Jagiełłę. Doprowadziła tym do wzmocnienia pozycji Polski i chrystianizacji ostatniego w Europie kraju wiernego tradycyjnym wierzeniom. Wreszcie poświęciła swe ubrania i biżuterię, aby podnieść z upadku najważniejszą wówczas polską uczelnię. Osobiście dowodziła wyprawą wojenną. Nie jest jednak prawdą, że całkowicie stroniła od życia dworskiego, zabaw i uczt, utrzymywała bowiem stosunkowo liczny dwór zorganizowany na wzór węgierski.

Z rozważań powyższych nasuwa się wniosek, iż królowa Jadwiga była osobą niepospolitą, której wielkie cechy sławili zarówno jej współcześni, jak i późniejsi ludzie. Do cech takich z całą pewnością zaliczyć można: szczodrobliwość, hojność, mądrość, zamiłowanie do kultury i sztuki, zdolność do poświęceń, oszczędność.  Zasługi i postępowanie królowej powinny być wzorem dla wszystkich, także uczniów Gimnazjum, które nosi jej imię.

 

zobacz fotorelację z uroczystości 

Dzień Patrona Szkoły 2011

Krzysztof Krysa

 
© 2009 Gimnazjum nr 1 w Jaśle
Webmaster